Jeugdwerk in... Slovenïe
Of zeg liever "delo z mladimi"
In de reeks Youth Work in... zoomen we telkens in op een ander Europees land. Deze keer is Slovenië aan de beurt. Wat maakt Sloveens jeugdwerk bijzonder? We vragen het aan doorgewinterde jeugdwerkers Nives en Špela. Naast uitgebreide ervaring met vrijwilligerswerk in ngo's en werken met jongeren hebben ze ook ervaring met jeugdwerk in andere landen op zak.
Een voordeel is wel dat Slovenië een klein land is: de community van jeugdwerkers komt vaak bijeen en is erg hecht.
Het bijzondere van jeugdwerk in Slovenië
Nives: "Het verschil zit 'm eerst en vooral in de definitie van 'jongeren'. In Slovenië zijn dat personen tussen 15 en 29 jaar, wat een relatief hoge minimumleeftijd is en een hoge maximumleeftijd. In ons land maakt jeugdwerk ook geen deel uit van andere domeinen. Het valt niet onder maatschappelijk werk of onderwijs, maar houdt wel verband met beide."
Špela: "In de Balkan ontwikkelden jongerenorganisaties zich vooral op het lokale niveau. Daardoor vertoont Slovenië een grote verscheidenheid qua ontwikkeling en structuur van jeugdcentra. Sommige functioneren als openbare instellingen, andere als ngo’s. In het buitenland is dat vaak meer uniform. Een voordeel is wel dat Slovenië een klein land is: de community van jeugdwerkers komt vaak bijeen en is erg hecht. Dit vergemakkelijkt samenwerking en maakt de relaties oprecht en hartelijk."
Nives Felić (1988) begon haar carrière in de jeugdsector bij de scouts. Het Stična Jeugdfestival was een keerpunt: ze werkte er eerst als vrijwilliger en vervolgens als coördinator van het vrijwilligersteam. Dat deed haar beseffen dat jeugdwerk haar ware roeping was. Al 8 jaar werkt ze nu voor het Nefiks Instituut. Ze beheert verschillende programma's voor jongeren: van een jeugdcentrum tot internationaal vrijwilligerswerk en uitwisselingen.
Špela Pučnik (1996) was altijd al actief in ngo’s. Tijdens haar studietijd kwam ze in contact met Mreža MaMa, een netwerk van jeugdcentra in Slovenië. Daar leerde ze diverse groepen jongeren kennen, terwijl ze een nationaal jeugdprogramma op poten zette. Die ervaring nam Špela mee naar huis, naar het Jeugdcentrum van de Dravinja-vallei. Daar was ze eerst vrijwilliger, dan coördinator en projectmanager. Vandaag is ze er directrice.
Definitie van jeugdwerk
Nives: "Ik zie jeugdwerk als een omgeving waar jongeren zichzelf kunnen uitdagen, hun talenten ontdekken en nieuwe dingen leren buiten het schoolsysteem. Het biedt ook kansen aan alle jongeren: het is inclusief en discrimineert niemand, ongeacht achtergrond, schoolprestaties of uitdagingen. We spannen ons samen in om jongeren te betrekken die gewoonlijk niet aan zo’n activiteiten zouden deelnemen. Iedereen krijgt de specifieke ondersteuning die hij of zij nodig heeft."
Špela: "Jeugdwerk biedt jongeren de kans om hun potentieel te ontdekken en te ontwikkelen, bereidt hen voor op het volwassen leven en biedt ondersteuning tijdens de overgang naar volwassenheid. Ze kunnen zelfstandig projecten of activiteiten opzetten. Ze zien tastbare resultaten van hun inspanningen en begrijpen het belang van actief burgerschap, deel uitmaken van een gemeenschap en vriendschap. Jeugdwerk biedt een breed scala aan mogelijkheden en kansen, terwijl het tegelijkertijd geworteld is in persoonlijke verhalen: elk verhaal is anders en uniek.”
- Begin 2025 telde Slovenië 320.000 jongeren (15-29 jaar), ofwel 15% van de totale bevolking. Het aandeel jongeren neemt echter sterk af: 20 jaar geleden was dit nog ruim 20%.
- De Wet inzake het Algemeen Belang in de Jeugdsector (ZJIMS) uit 2010 reguleert de jeugdsector.
- Het Sloveense Bureau voor Jeugdzaken verstrekt cofinanciering aan de jeugdwerkprogramma's van erkende organisaties binnen de jeugdsector. Voor 2024 en 2025 was dit in totaal 3.7 miljoen euro, voor de komende twee jaren stijgt dit budget met 32%.
- Daarnaast zijn er ook Europese fondsen beschikbaar via Movit, het nationale agentschap voor de EU-jeugdprogramma's. In 2024 werden 164 Europese projecten goedgekeurd voor een totaalbedrag van bijna 7,3 miljoen euro, voor 2025 is dat 7,6 miljoen euro.
Erkenning van jeugdwerk
Nives: "De afgelopen jaren is het belang van jeugdwerk in Slovenië sterk toegenomen. Met Nefiks speelden we hierin een rol door informeel verworven competenties systematisch te documenteren. Zo vergrootten we het begrip over de impact van jeugdwerk, eerst onder individuen én nu ook bij het brede publiek. Ook bij beleidsmakers groeit de erkenning, met name door initiatieven zoals een nieuwe resolutie over het nationale jeugdprogramma. Op lokaal niveau blijven er echter aanzienlijke verschillen bestaan. Sommige gemeenten zijn zich zeer bewust van het belang van jeugdwerk, bieden financiële steun en richten jeugdcentra op, terwijl dit bij andere nog in de kinderschoenen staat.”
Jongeren vertrouwen jeugdwerkers vaak meer dan formele instellingen, omdat de relatie meer ontspannen en oprecht is en gebaseerd op vertrouwen.
Špela: "Veel hangt af van de tradities en acties van lokale overheden, al verbetert de situatie geleidelijk. Ook in kleine dorpen en steden, die vergrijzen en waar jongeren wegtrekken, groeit de erkenning van het belang van jeugdwerk. Jeugdcentra zijn er cruciaal om de band te bevorderen tussen jongeren en de gemeenschap. Wie ooit deelnemer of vrijwilliger was, blijft zich verbonden voelen met de gemeenschap en keert vaak later in het leven terug. Op nationaal niveau is het Bonn Proces* een stimulans voor een betere erkenning van jeugdwerk. Toch worden jeugdzaken vaak over het hoofd gezien en krijgen ze pas aandacht als er problemen zijn."
* Een geheel van acties van de sector en beleid om de erkenning van jeugdwerk te versterken in heel Europa, gestart in 2020 met de invoering van de Europese Jeugdwerkagenda.
Nives: “We moeten ook beter communiceren over de effecten en resultaten van ons werk. In plaats van alleen maar te praten over wat we nodig hebben, moeten we concrete resultaten en de impact van jeugdwerk laten zien.”
Špela: “Soms verzetten we echt bergen met zeer beperkte middelen, dus het is cruciaal dat we ons bewust zijn van onze waarde en ons belang.”
Hoe word je jeugdwerker in Slovenië?
Nives: “Er is geen specifieke opleiding voor jeugdwerkers. Sommige faculteiten bieden individuele modules aan die verband houden met jeugdwerk, maar die vormen op zich geen formele kwalificatie. Je wordt jeugdwerker door het nationale certificaat van Jeugdwerker te behalen. Daarvoor is minstens één jaar praktijkervaring nodig, samen met expertise op essentiële gebieden: programmaplanning, uitvoering van activiteiten en verspreiding van resultaten.”
Špela: "Aanvullende training is ook essentieel. Als jeugdwerker krijg je te maken met een breed scala aan kwesties en jongeren met uiteenlopende behoeften. Met meer kennis en ervaring kan je je taken ook effectiever uitvoeren. Het belangrijkste is om de informele aanpak van jeugdwerk te behouden. Jongeren vertrouwen jeugdwerkers vaak meer dan formele instellingen, omdat de relatie meer ontspannen en oprecht is en gebaseerd op vertrouwen.”
Nives: “Je persoonlijkheid is ook belangrijk, zelfs nog belangrijker dan je opleiding.”
Jeugdwerk laat zijn sporen na
Nives: "Ik wordt het meest geraakt door de persoonlijke verhalen van jongeren. Mijn contacten met hen en de ondersteuning die ik kan bieden in hun ontwikkeling geven me het grootste gevoel van zingeving en voldoening."
Špela: "Jeugdwerk zette echt z'n stempel op mij. Zowel professioneel als persoonlijk heeft jeugdwerk me al veel gegeven: kennis, ervaring, vriendschap en zelfvertrouwen."
Meer weten?
- Lees meer over jeugdwerk in Slovenië in het nationale rapport.
- Lees meer over hoe Slovenië zijn gemeentelijk jeugdwerk vormgeeft.
Tekst: Mateja Jecl en Rilke Mahieu
Beeld: Urška Kolenc, Nives Felić, Špela Pučnik
Illustratie: Luisa Harjak
Dit artikel verscheen in de 14de editie van het SCOOP-magazine.