Over hoop, privileges en plaatsvervangende fierheid

De perfecte setting om samen na te kaarten met de Vlaamse deelnemersgroep van deze Europese conferentie. Met een bonte mix aan profielen, die tussen de 0 en ruim 30 jaar professionele loopbaan in de jeugdsector op de teller hebben, zijn we verzekerd van een boeiend nagesprek met verschillende perspectieven.

Dus leun maar achterover, en ontdek wat Kevin, Marike, Woody, Kat, Sien, Jonas, Zeno, Ella, Lore, Janne, Noor, Nora, Hafi, Geert, Eline en Rilke te vertellen hebben: wat hebben ze geleerd, en wat blijft hangen?

Meer weten over het event en haar uitkomsten? Je vindt een schat aan informatie op european academy on youth work 

Kevin (jeugdambtenaar, Gemeente Sint-Lievens Houtem): “Ik krijg altijd veel inspiratie en goesting van vormingen. Ik heb dat echt nodig, om zoveel inspirerende mensen rondom mij te zien. Ik kon dat gevoel 100% terugvinden in deze Vlaamse groep, maar ook in de grote groep deelnemers. Wat ik oppik van de inhoud? Ik probeer kleine, concrete “nuggets” te halen uit grotere zaken. Zo was de plenaire sessie met Peter Merry over ‘Change in a hyper-complex world’ overweldigend, maar daar probeer ik dan kleine dingen uit te halen.”  

“Zelf ben ik van nature graag en veel met verandering bezig. Maar het is een uitdaging om te zorgen dat ik daar niet alleen in sta, en mijn collega’s en animatoren daarin meeneem. Ik wil daarom nog beter het gesprek leren aangaan. De tool rond Future Coaching leek me daarvoor bruikbaar, ik heb al zin om die te gebruiken. Ik ontdekte ook een bordspel rond mentaal welzijn, rond kinderen en hun waarden, van een Portugese jeugdwerker. Dat triggert me om iets gelijkaardigs te doen met jongeren.” 

Marike (jeugdwerker, Link in de Kabel) “Ik vond het superboeiend om hier te zijn. Ik heb veel geleerd over jeugdwerk in andere landen. Ook over mijn niche digitaal jeugdwerk heb ik kunnen praten met heel wat interessante jeugdwerkers. Ik kreeg ook meteen nieuwe ideeën voor concrete activiteiten: ‘als ik deze sessie zou geven, kan ik dit en dit doen’. Misschien moet Link in de Kabel ook eens een train-the-trainer-sessie opzetten, want ik denk dat je interessante oefeningen kan doen met andere jeugdwerkers over digitalisering, en hoe je daarrond aan de slag kan gaan met jongeren. Ik voel de internationale kriebel!” 

Woody (jeugdwerkondersteuner, De Ambrassade): “Naast heel wat tools en methoden die ik direct ga kunnen inzettenis ook de vorm van het event voor mij inspirerend. Ik zal zelf betrokken zijn bij het voorbereiden van het Congres #Jeugdwerkwerkt in 2028, en vond hier inspiratie voor hoe je zo’n groot event kan aanpakken. Niet alleen qua thema’s, maar ook bijvoorbeeld met ‘de Future Sparks’ als speelse, interactieve vormelementen.” 

Kat (jeugdwerker en trainer, Lejo) “Wat nieuw was voor mij: de soms ‘academische’ insteek op de Academy, dat had ik niet verwacht. We hebben het al langer over de noodzaak om jeugdwerk meer te professionaliseren. Vanuit die optiek is het vernieuwend om in een jeugdwerkevent een academisch luik te ontwikkelen. Eerlijk? Ik stel me er ook wel vragen bij, maar het is fijn dat er experiment is. Ook al is jeugdwerk een informele praktijk die vrije tijd en plezier centraal zet, het is een interessante piste om op meer formele manier te onderzoeken welke impact er is.” 

Met een internationale bril op, ziet het Vlaamse werkveld er anders uit dan gewoonlijk. Dat ondervonden ook Sien, Jonas en Zeno, allen student Sociaal Werk aan de UCLL. Sien: “Ik vond het heel interessant om praktijken van andere landen te zien, met mensen te spreken, en eens een ander perspectief te zien dan het ‘Belgische’. Dat toont mij dat problematieken bij ons al bij al nog meevallen. ” Jonas: “Wat ik ga meenemen, is een bredere kijk op jeugdwerk: jeugdwerkpraktijk is anders in elk Europees land.” Zeno: “Voor mij is bevestigd hoe complex jeugdwerk is, en hoe gelaagd alle issues zijn waarmee we geconfronteerd worden.”

Ella (Jeugdwerker, Globelink) “Voor mij bevestigden de afgelopen 3 dagen dat we als Vlamingen écht geprivilegieerd zijn, maar ook dat onze organisatie en sector echt goed bezig zijn, op heel veel vlakken: participatief werken, dialoog faciliteren, jongeren een stem geven, centrale rol geven etc.” Bij Woody zorgt dat voor een gevoel van trots: “Ik zeg dat wel vaker, en ook hier: ik voelde plaatsvervangende fierheid op wat we allemaal doen in het Vlaamse jeugdwerk, zowel over jullie organisaties als over jullie als jeugdwerker.” Kat zit op dezelfde lijn: “Helemaal mee eens. We hebben weinig blinde vlekken en stellen de juiste vragen.” Marike vult aan: “We hebben veel expertise, maar we krijgen ook veel kansen om die te ontwikkelen.” En met een knipoog naar de twee deelnemers van het Departement Cultuur, Jeugd en Media: “En ook de centen om dat te doen.”  

Maar er is ook altijd ruimte voor verbetering. Woody: “Ik ben beginnen nadenken over hoe we nog meer innovatief kunnen blijven als jeugdsector. Misschien is het tijd dat we die innovatieve schwung er terug inkrijgen.”

Hafi (dossierbeheerder, Departement Cultuur, Jeugd en Media): “Ik zie ook veel ruimte om te verbeteren, veranderen, vernieuwen … om te beantwoorden aan wat kinderen en jongeren nodig hebben. Er is nog zoveel te leren, te beproeven, te adapteren. Mijn bewustzijn is gegroeid dat er nu een grote transformatieve energie is in de samenleving, zowel positieve als negatieve, die veel impact heeft op kinderen en jongeren. Dat neem ik mee naar mijn Departement, naar hoe we zelf organisaties kunnen ondersteunen in die veranderingen. En zelf ook mee te transformeren, om bij te blijven. Dat zijn ook vragen die in het Visietraject passen dat door het Departement Cultuur, Jeugd en Media is opgestart dit jaar. Ik ben blij dat dat er is.”

Hafi tilt haar reflectie ook meteen naar het niveau van het Jeugddecreet, als belangrijk ondersteuningsinstrument voor innovatie in het jeugdwerk: “Toen ik vanochtend koffie dronk op het terras, met zicht op de bergen, borrelde volgende vraag op: ‘In hoeverre is het Jeugddecreet een goede ruggensteun voor het jeugdwerk, die jeugdwerk borgt en waarborgt, of eerder een keurslijf, die beklemt en dingen niet meer mogelijk maakt?’ Ik neem dit mee als kapstok voor de komende decennia.” 

Precies omdat er veel expertise aanwezig is in het Vlaamse jeugdwerk, bleven enkele deelnemers rond specifieke thema’s wat op hun honger zitten tijdens de Academy. Kat ziet daarin een stimulans om zelf verder aan de slag te gaan, vanuit haar expertise als jeugdwerktrainer: “Wat ik nu zélf wil vastpakken: het thema ‘from division to dialogue’. En dat wil ik samen met Ella doen, en ook Nora.”

Op de Academy wordt in meerdere sessies vooruitgeblikt naar de nabije en verre toekomst. Maar een belangrijke vraag die blijf hangen bij heel wat deelnemers is: welke actie moeten we vandaag nemen?  Moet jeugdwerk een sterker uitgesproken positie innemen in maatschappelijke verandering? 

Woody (De Ambrassade) “Een sterke wake-up call voor mij is, niet verrassend, dat wanneer je in gesprek gaat met mensen uit verschillende landen, je het privilege ziet dat we hebben. Vanuit dat bewustzijn denk ik dat we meer actie moeten ondernemen. Hoe kunnen we jongeren vandaag de kans geven om zich nog meer te laten horen, hun plek op te eisen? We moeten niet wachten tot we in een crisissituatie zitten.”  

Geert (docent Sociaal Werk, UCLL) “In mijn sessie had ik het voorrecht om een Servische studente te horen getuigen over de Servische studentenprotesten waarin zij actief is. In drie kwartier schetste ze het verhaal van het begin tot einde. Het startpunt was dat jongeren in Servië niks te meer te zeggen hadden: ze werden monddood gemaakt. En zo’n toestand begint altijd ergens; ze beschreef heel accuraat hoe zo’n ‘hellend vlak’ werkt. Ik was er erg door geraakt, omdat ik zie hoe in Vlaanderen die kleine mechanismen ook spelen, en we zitten nu al op zo’n 30% van dat hellend vlak.”  

Ella “In mijn sessie werd gezegd: ‘Don’t avoid talking about politics’. Als jeugdwerkers hebben we daar een extreem belangrijke rol in, om dingen te benoemen en niet uit de weg te gaan. En dan zeg ik niet dat wij als jeugdwerkers zelf politieke standpunten moeten innemen, maar wel dialoog blijven faciliteren, om moeilijke gesprekken aan te gaan. De kracht van verbinding.” 

Geert: “Belangrijk is om te begrijpen dat het niet over individuen gaat, maar over het systeem: er wordt een discours gevoerd door mensen met macht, die zeer bewust organisaties en mensen in diskrediet brengen. In het sociaal-cultureel werk zien we nu al dat een aantal organisaties die te kritisch zijn, geen subsidies meer ontvangen. Terwijl die kritische tegenstem net de essentie is van het middenveld. Die vaststelling en de Servische getuigenis brengen me bij een heel duidelijke actie. JINT en Bataljong hebben een langdurig vormingstraject genaamd Lobbying for Youth Work, dat gaat exact over het versterken van die politiserende rol. Voor de 3de keer neemt daar een groep jeugdambtenaren aan deel. Het Servische verhaal sterkt mijn overtuiging om dit traject te verbreden naar de doelgroep van jeugdwerkers.” 

Naast reflectie over jeugdwerk als praktijk en haar plek in de samenleving, was er ook heel wat (zelf)reflectie op de stiel van jeugdwerkers. Wat is daarin essentieel? 

Lore, Sien en Janne, allemaal studenten sociaal werk UCLL en toekomstige jeugdwerkers, verscherpten hun kijk daarop. Lore: “Ik heb niet zozeer dingen geleerd uit specifieke sessies, maar eerder door hier te zijn. Wat voor jeugdwerker wil ik later zelf zijn? Ik leerde dat je moet blijven vertrekken vanuit de jongeren, je moet dicht bij hen blijven staan. Ik wil dat proberen behouden,ook als ik zelf geen jongere meer ben.”  

Sien merkte iets soortgelijks: “Ik zag hier soms volwassenen die zelf probeerden te denken vanuit de jongeren in plaats van rechtstreeks naar hen te luisteren. Dus dat neem ik mee: dat dat voor mij wél belangrijk is en dat moet blijven doen. Alleen zo kan je iets bereiken voor hen.” 

Janne beaamt: “Ik wil als jeugdwerker voeling met jongeren houden. Vaak wordt er heel algemeen over jongeren gesproken, dat vind ik soms moeilijk. Ik heb ook geleerd dat ik het leuk vind om kritisch na te denken over dingen. Vaak heb ik het gevoel dat ik, omdat ik jong ben, niet kan ingaan tegen volwassenen met meer expertise. Maar ik weet nu dat ik het wèl kan zeggen als ik het niet eens ben. Sommige (volwassenen) staan daar meer voor open dan anderen, maar da’s ook supermenselijk. Maar ik heb me altijd heel begrepen gevoeld, wat ook belangrijk is.” Rilke (JINT): “Jullie beseffen maar half hoe waardevol het is dat jullie hier zijn, als toekomstige jeugdwerkers. Goed dat jullie de volwassenen uitdagen, door kritische vragen te stellen vanuit jullie perspectief als jongere.”

Ook een bepaald soort houding rond de toekomst blijft hangen. Eline (jeugdwerker, Mediaraven): “Ik neem een attitude mee: hou het positief en relaxed. Dat sluit ook aan bij wie ik ben als persoon, dus fijn dat dit ook hier bevestigd wordt.” Zeno is het daarmee eens (student Sociaal Werk UCLL): “We mogen met niet te veel schrik naar de toekomst kijken, hoe beangstigend die ook is. We moeten vooral hoopvol en positief blijven.” 

Bij Nora (dossierbeheerder, Departement Cultuur, Jeugd, Media) zindert de actiegerichte focus na. “Vanuit de gedeelde verontwaardiging over alle uitdagingen die er zijn, willen we problemen oplossen die niet door ons gecreëerd zijn. Dat is een mindset die ik meeneem. En daarnaast is het ook goed om je bewuster te worden van je privileges, zodat je naar huis kan gaan met dankbaarheid, goesting en gedeelde drive.” 

Noor (student Sociaal Werk, UCCL) verwoordt een gevoel dat velen hebben, namelijk dat deze ervaring nog moet bezinken: “Ik heb reflectietijd nodig. Op dit moment overheerst een gevoel van dankbaarheid, om als sociaal werker hier te zijn, samen met allemaal mensen die het beter willen maken. 

Ella: “Ik vond het tools lab rond radicale hoop het interessantste. Hoop is heel belangrijk als je verandering wil teweegbrengen. Ik blijf er zelf altijd uit vertrekken. Ik vond het mooi om te zien dat veel mensen ook nood hadden aan de actiegerichtheid, en niet aan holle woorden.” 

Woody: “Ja, we moeten ook vertrouwen hebben in de toekomst. Er komt altijd nog een nieuwe, straffere generatie aan (wijzend naar de studenten).” “We’re gonna handle it!” Hafi: “Wat niet willen zeggen dat jullie alles moeten oplossen, no pressure!” (lacht)

Beelden van de conferentie: European Academy on Youth Work / Samir Cerić Kovačević
Andere beelden: de deelnemers
Tekst: Rilke Mahieu